การใช้คำว่า "โอกาส" และ "วโรกาส" ที่ถูกต้องใน Tag ทำความดีเพื่อพ่อ
posted on 22 Nov 2007 08:38 by deltadrive in Diary
จากการที่คุณ Valentino ได้ตั้งข้อสังเกตในการใช้คำว่า "โอกาส" และ "วโรกาส" ในบางส่วนของ Tag ทำดีเพื่อพ่อ ผมจึงลองเปิดหาความหมายของคำว่า "วโรกาส" ในพจนานุกรมราชบัณฑิตฯ ปี2525 แต่ไม่พบ และคิดว่าน่าจะเป็นคำสนธิเอาจาก "วร" กับ "โอกาส" จึงลองเปิดหาดูเพิ่มเติมจากอีกสองคำดังกล่าว แต่ก็ไม่พบ
ตัวช่วยสุดท้ายคือการหันไปถามพี่กูเกิ้ล และก็ไม่ทำให้ผิดหวัง ได้ข้อมูลที่บอกถึงโอกาสในการใช้คำว่า "วโรกาส" ที่ถูกต้องดังนี้ครับ
การใช้คำว่า "โอกาส" และ "วโรกาส"
เนื่องจากมีสอบถามมาที่ราชบัณฑิตยสถานเป็นจำนวนมากเกี่ยวกับการใช้คำว่า "โอกาส" และ "วโรกาส" ที่ใช้ในข้อความที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการจัดงานหรือโอกาสต่าง ๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ ว่าเมื่อใดจึงใช้คำว่า "โอกาส" และเมื่อใดจึงจะใช้คำว่า "วโรกาส" เลขานุการคณะกรรมการกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการใช้ภาษาไทย ของราชบัณฑิตยสถาน จึงได้สอบค้นข้อมูลตัวอย่างการใช้คำว่า "โอกาส" และ "วโรกาส" ซึ่งไม่ได้แบ่งแยกการใช้ตามชั้นอิสริยยศ ดังตัวอย่างในข้อความ เช่น
"วันพฤหัสบดีที่ ๒๒ ธันวาคม ๒๕๓๗ เวลา ๑๗.๔๒ น. พลอากาศเอก หม่อมราชวงศ์ศิริพงษ์ ทองใหญ่ ผู้บัญชาการทหารอากาศ นำคณะกรรมการมูลนิธิคุ้มเกล้า ฯ และเจ้าหน้าที่ เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาททูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายเงิน เพื่อทรงใช้สอยตามพระราชอัธยาศัย เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา วันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๔๒"
"โรงเรียน...จังหวัด...มีความประสงค์ขอพระราชทานชื่อห้องประชุมของโรงเรียนว่า 'ห้องประชุมเฉลิมพระเกียรติ ๗๕ พรรรษา' เพื่อเป็นการเทอดพระเกียรติในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเจริญพระชนมายุ ๗๕ พรรษา"
"เนื่องในวโรกาสที่สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร จะทรงมีพระชนมายุ ๕๐ พรรษา ในวันที่ ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๔๕ ... กระทรวงการคลังจึงได้อนุมัติให้กรมธนารักษ์จัดทำเหรียญกษาปณ์ที่ระลึกเนื่องในพระราชพิธีดังกล่าวขึ้น..."
"วันศุกร์ที่ ๗ ธันวาคม ๒๕๓๓ ... เวลา ๑๐.๓๐ น. สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร และพระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิตติยาภา เสด็จลง ณ ห้องพิธี พระที่นั่งอัมพรสถานเพื่อบำเพ็ญพระราชกุศลในโอกาสวันคล้ายวันประสูติพระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา"
เลขานุการฯ จึงได้ประมวลข้อมูลเสนอให้ที่คณะกรรมการฯ พิจารณาหลักเกณฑ์การใช้คำว่า "โอกาส" และ "วโรกาส" ในข้อความที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการจัดงานหรือโอกาสต่าง ๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ว่าคำใดควรใช้เมื่อใด
ซึ่งในเรื่องนี้ ศาตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร ประธานคณะกรรมการฯ ในขณะนั้น ได้ตั้งข้อสังเกตว่าหากพิจารณาตามความหมายของศัพท์แล้ว ในบริบทดังกล่าวน่าจะใช้ได้ทั้งคำว่า "โอกาส" และ "วโรกาส" เพราะมีความหมายในทางเดียวกัน เพียงแต่คำว่า "วโรกาส" มาจากค่าว่า วร- (วะ-ระ, วอ-ระ)ที่มีความหมายว่า ยอดเยี่ยม, ประเสริฐ, เลิศ เมื่อสนธิกับคำว่า โอกาส เป็น วโรกาส โดยปริยายแล้วหมายถึง โอกาสพิเศษ ทั้งเสียงของคำว่า "วโรกาส" ฟังไพเราะกว่าคำว่า "โอกาส"
อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการฯ ได้รับทราบข้อมูลจากทางสำนักราชเลขาธิการว่า คำว่า "วโรกาส" ปัจจุบันมีธรรมเนียมการใช้เฉพาะเมื่อ "ขอโอกาส" จากพระมหากษัตริย์หรือพระราชวงศ์และเมื่อพระมหากษัตริย์และพระราชวงศ์ "ให้โอกาส" กล่าวคือ หากจะ ขอโอกาส พระมหากษัตริย์ใช้ราชาศัพท์ว่า ขอพระราชทานพระบรมราชวโรกาส เมื่อ ขอโอกาส สมเด็จพระบรมราชินีนาถ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรง ให้โอกาส ใช้ราชาศัพท์ว่า พระราชทานพระราชวโรกาส
ดังนั้น ในกรณีอื่น ๆ นอกจากการ "ขอโอกาส" และการ "ให้โอกาส" แล้วไม่ใช้คำว่า "วโรกาส" แต่ให้ใช้ว่า "โอกาส" ไม่ว่าจะเป็นโอกาสพิเศษ หรือโอกาสอันยิ่งใหญ่ ของพระมหากษัตริย์ หรือเจ้านายพระองค์ใด
สำนวนราชาศัพท์ เช่น "ในพระบรมราชวโรกาสนี้ พระบาทสมเ็ด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระบรมราโชวาทแก่ผู้เข้าเฝ้าฯ ด้วย" ที่มีผู้ใช้กันอยู่้ จึงเป็นการใช้คำว่า "พระบรมราชวโรกาส" และ "พระราชวโรกาส" ที่ไม่ถูกต้อง ที่ถูกต้องใช้ว่า "ในโอกาสที่เสด็จพระราชดำเินินเยือน..." หรือ "ในโอกาสนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระบรมราโชวาทแก่ผู้เข้าเฝ้าฯ ด้วย"
เมื่อคำว่า "วโรกาส" มีแบบแผนการใช้อยู่แ้ล้ว คณะกรรมการฯ จึงเก็บข้อมูลของทางสำนักราชเลขาธิการไว้เพื่อจัดทำเป็นหลักเกณฑ์การใช้คำว่า "วโรกาส" ต่อไป เมื่อมีผู้สอบถามเรื่องการใช้คำว่า "โอกาส" และ "วโรกาส" มาอีก ทางราชบัณฑิตยสถานจะได้ใช้แบบแผนของทางสำนักราชเลขาธิการแจ้งให้ทราบ เพื่อจะได้ใช้ภาษาให้ถูกต้องตามแบบแผนต่อไป
นางสาวสุปัญญา ชมจินดา
นักวรรณศิลป์ ๗ ว กองศิลปกรรม
ข้อมูลจาก จดหมายข่าวราชบัณฑิตยสถาน ปีที่ ๑๔ ฉบับที่ ๑๖๐ กันยายน ๒๕๔๗
ดังนั้น ในกรณีของประโยคหนึ่งในแท็กทำความดีเพื่อพ่อที่ว่า "เนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพระชนม์พรรษา 80 พรรษา" จึงเป็นการใช้คำว่า "วโรกาส" ที่ไม่ถูกต้อง
ที่ถูกคือต้องใช้คำว่า "โอกาส" ครับ เพราะเราไม่ได้ขอโอกาสจากท่าน และพระองค์ท่านก็ไม่ได้พระราชทาน "โอกาส" กับเรา
ประโยคที่ถูกต้องคือ "เนื่องในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพระชนม์พรรษา 80 พรรษา"
ใครที่ได้ทำแท็กนี้ ช่วยตรวจสอบความถูกต้องของการใช้และแก้ไขให้ถูกด้วยก็จะดีครับ ^____^